Anlatının odağına bir çocuğun yerleştirilmiş olması, o metnin yetişkin dünyasını eleştirel bir gözle süzdüğü anlamına gelmez. Çocuk kahraman, çoğu kez yetişkinlerin önceden benimsediği ölçüleri pekiştiren bir işlev de üstlenebilir. Bu çalışma buradan hareket eder. Michael Ende'nin Momo romanındaki yetişkin figürlerin hangi değerler, ilişki biçimleri ve zaman tasavvurları çevresinde kurgulandığını sorgular. Bunu yaparken çocuk bakış açısını eksene alır. Araştırma sorusu iki noktaya odaklanır. Romanın çocuk öznesi karşısında yetişkin dünyası ne tür temsil biçimleri içinde belirir? Bu temsiller neyi sorgulanabilir kılar? Çözümleme, nitel araştırma geleneği içinde yürütülmüştür. Dokümana dayalı durum çalışması deseni kullanılmıştır. Veriler, romanın Türkçe çevirisi (Ende, 1973/2005) üzerinde yakın okuma yoluyla derlenmiştir. Veriler betimsel analizle yorumlanmıştır. Çalışmanın özgün katkısı bir tipoloji önermesidir. Bu tipoloji, figürleri tek tek portreler hâlinde ele almaz. Onları çocukla, emekle ve zamanla kurdukları bağ üzerinden üç temsil kümesinde toplar. Bu kümelerin üstünde işleyen sistemleşmiş bir gücü de ayrı bir kategori olarak ekler. Bulgular, Beppo, Gigi ve Nino'nun başlangıçta çocuğun dünyasına yakın olduğunu gösterir. Bu figürler sonra Duman Adamların etkisiyle dönüşür. Fusi ile Nicola hesap düzeniyle farklı derecelerde uzlaşır. Hora Usta ise çocuğu eksik saymayan alternatif bir yetişkinliği taşır. Duman Adamlar, bu bireysel figürlerin ötesindedir. Onlar, zamanı ve insan ilişkilerini hesaba bağlayan sistemleşmiş düzenin temsilidir. Sonuçlar, romanın yetişkinliği tek kalıba sıkıştırmadığını gösterir. Romanın eleştirisi yaşa değil, yaşamı kazanç hesabına indirgeyen düzene yönelir.
Publication Date: 2026-06-18