Annotatsiya. Maqolada korxonalar investitsion va innovatsion faoliyati samaradorligini oshirishda soliq imtiyozlari, tezlashtirilgan soliq qaytarish, hududiy differensiatsiyalangan stavkalar, yer resurslarini investitsiya majburiyatlari bilan bog‘lab taqsimlash hamda muhandislik-kommunikatsiya infratuzilmasiga yo‘naltirilgan to‘lov yengilliklari kompleks mexanizm sifatida tadqiq etilgan. Tadqiqotda fiskal instrumentlar faqat budjet daromadlarini shakllantiruvchi vosita emas, balki korxona ixtiyoridagi likvid resurslarni investitsiya va innovatsiyalarga qayta taqsimlovchi tartibga solish mexanizmi sifatida talqin qilinadi. 2020-2024-yillar bo‘yicha tahliliy ko‘rsatkichlar asosida ish o‘rinlari yaratishga bog‘langan soliq imtiyozlari, QQS va ortiqcha to‘lovlarni bir kunlik muddatda qaytarish, og‘ir sharoitli hududlarda soliq stavkalarini 50 foizga pasaytirish, investitsiya hajmiga bog‘liq yer ijarasi hamda soliq-bojxona to‘lovlarini foizsiz bo‘lib-bo‘lib to‘lash tartiblarining iqtisodiy samarasi ochib berilgan.
Tayanch so‘zlar: investitsion faoliyat, innovatsion faoliyat, soliq imtiyozi, QQS qaytarish, yer ijarasi, hududiy rag‘bat, fiskal mexanizm, moliyaviy oqim, infratuzilma, bojxona to‘lovlari, korxona samaradorligi.
Аннотация. В статье исследуются фискально-институциональные механизмы повышения эффективности инвестиционной и инновационной деятельности предприятий. Особое внимание уделено налоговым льготам, ускоренному возмещению НДС и излишне уплаченных налогов, снижению налоговых ставок для предприятий, действующих в сложных территориальных условиях, предоставлению земельных участков в прямую аренду на основе инвестиционных обязательств, а также рассрочке налоговых и таможенных платежей по инфраструктурным проектам. Фискальные инструменты рассматриваются не только как средство формирования доходов бюджета, но и как механизм перераспределения ликвидных ресурсов предприятий в инвестиции, технологическое обновление и инновационные проекты. В статье обосновано, что комплексное применение указанных механизмов способствует укреплению финансовой устойчивости предприятий, ускорению инвестиционного развития и повышению инновационной активности предприятий.
Ключевые слова: инвестиционная деятельность, инновационная деятельность, налоговые льготы, возврат НДС, аренда земли, региональные стимулы, фискальный механизм, финансовый поток, инфраструктура, таможенные платежи, эффективность предприятия.
Abstract. The article examines fiscal and institutional mechanisms for improving the efficiency of enterprises’ investment and innovation activities. The study focuses on employment-linked property and land tax incentives, accelerated VAT and tax overpayment refunds, a differentiated tax reduction regime for enterprises operating in difficult territorial conditions, direct land lease mechanisms based on investment thresholds, and interest-free instalment payments for tax and customs obligations within engineering and communication infrastructure projects. Fiscal policy is interpreted not merely as a revenue-generating system, but as an active regulatory framework that releases liquidity, reduces transaction costs, supports capital renewal and strengthens innovation capacity.
Keywords: investment activity, innovation activity, tax incentives, VAT refund, land lease, regional incentives, fiscal mechanism, financial flow, infrastructure, customs duties, enterprise efficiency.
Publication Date: 2026-04-13